Acht gebieden van zelfzorg
Zelfzorg is subjectief
Zelfzorg en hoe je voor je jezelf zorgt is voor iedereen anders. Het is dus subjectief. Als je even bewust nadenkt over wat dit voor jou betekent, merk je dat je dagelijks onbewust al een aantal zaken doet. Je doet dus al meer voor jezelf dan je dacht. Het zijn activiteiten en handelingen die onze stress verminderen en ons welzijn helpt te verbeteren.
Zelfzorg is een persoonlijke reis, die verandert doorheen je leven. Het is dus belangrijk om voortdurend jezelf te observeren en bewust stil te staan bij het feit waar jij nood aan hebt om je gezondheid en welzijn te verbeteren. Het is gemakkelijker als je hier een gewoonte van maakt door regelmatig te reflecteren over jezelf of een dagboek/notities bij te houden.
Opdracht 1: Noteer eens vijf dingen die je nu al doet om goed voor jezelf te zorgen. Het helpt om je dag en week te overlopen en te kijken wat je bezigheden waren.
Zelfzorg omvat verschillende levensgebieden
Het is belangrijk om zelfzorg op een holistische manier toe te passen omdat zelfzorg uit meer dan één gebied bestaat. Er bestaan acht levensgebieden waarbij het belangrijk is om aandacht aan te besteden. Door dit te doen, zal je gemakkelijker je doelen bereiken en het helpt ook om je persoonlijke reis te verbeteren. Deze acht gebieden zijn:
- Fysieke zelfzorg
- Psychologische zelfzorg
- Emotionele zelfzorg
- Sociale zelfzorg
- Professionele zelfzorg
- Zelfzorg voor het milieu
- Spirituele zelfzorg
- Financiële zelfzorg
Inzicht hebben in jezelf is een voorwaarde tot goede zelfzorg
Het zijn gebieden, die ieder voor zichzelf invult naargelang waar hij/zij behoefte aan heeft. De ene zal meer tijd steken in fysieke zelfzorg, terwijl de andere meer tijd steekt in psychologische zelfzorg. Het is belangrijk om te weten welke gebieden voor jou het belangrijkste zijn en waar je verbetering in wil krijgen. Daarbij moet je rekening houden dat je maar een beperkte tijd en energie hebt om aan dingen te werken. Het is dus vanzelfsprekend om prioriteiten en doelen te stellen om te bereiken wat je wil. Eveneens is het niet altijd simpel om te weten wat je juist wil, dus jezelf leren kennen en dingen proberen kan ook al een doel op zich zijn. Daarnaast is de juiste mindset hebben belangrijk. Een positieve mindset die je motiveert, kracht geeft en jezelf de moeite waard vindt om het beste uit jezelf en je leven te halen. Dit noemen we ook wel een groeimindset.
Opdracht 2: Denk eens na over de volgende vragen om beter inzicht te krijgen in jezelf.
- Voor welke aspecten van je leven zou je dankbaarder kunnen zijn en op welke vlakken kun je meer aanwezig zijn?
- Wat wil je bereiken de komende maand, half jaar, in 2023? Wat wil je verbeteren/veranderen?
- Welke angsten of gedachten weerhouden je ervan om meer voor jezelf te zorgen en de beste versie van jezelf te worden?
- Welke overtuigingen heb je nodig om beter voor jezelf te kunnen zorgen?
- Waarom is het noodzakelijk voor jou om je leven NU te veranderen? (Waarom wil je nog beter voor jezelf zorgen, wat is je motivatie en je argumenten hier voor?)
Een 'Levenswiel' is een cirkel met taartstukken. De taartstukken zijn de verschillende levensgebieden. Het middelpunt is '0' en wil dus zeggen 'weinig of geen tijd ingestoken of weinig behoefte aan'. De rand van de cirkel is 10 en wil zeggen 'veel behoefte aan, ben ik veel mee bezig'. De bedoeling is om nu elk taartstuk een kleur te geven en aan te duiden hoeveel tijd je er nu insteekt.
Nadien kan je een nieuw 'Levenswiel' tekenen en aanduiden hoe je het in de toekomst wil hebben. Op die manier kan je inzicht krijgen aan welke gebieden je meer aandacht wil besteden.
Je kan dus besluiten dat wanneer je meer aandacht besteedt aan je welbevinden en bewust met je tijd omgaat je levenskwaliteit immens zal verhogen.
De acht zelfzorggebieden
Hieronder omschrijf ik kort de acht zelfzorggebieden en geef ik enkele voorbeelden.
1. Fysieke zelfzorg
Dit omvat een algemene gezonde levensstijl waarbij je aandacht besteed aan voldoende beweging, verzorging van je lichaam, gezonde voeding neemt, voldoende rust, slaap en ontspanning hebt en waarbij je voldoende fysieke aanraking ervaart en waarbij je seksuele behoeften worden bevredigd. Enkele voorbeelden zijn:
- Een wandeling maken in het bos
- een bad (met magnesium zout) nemen
- iets nieuws leren (bv. dans, nieuwe hobby)
- voldoende slaap krijgen
- gezond eten
2. Psychologische zelfzorg
Dit houdt in om nieuwe dingen te leren, het toepassen van consequent denken, het betrekken van intrinsieke motivatie, het oefenen van mindful en creatief bezig zijn, zoals:
- beoefening van mindfulness of meditatie
- het schrijven in een dagboek
- een boek lezen
- een nieuwe vaardigheid leren of een cursus volgen
- een digitale detox doen (tijdelijk niet online zijn)
Dit is het verbeteren, herkennen, begrijpen en uitdrukken van je emoties en het navigeren door je emoties. Het houdt ook in om om je empathisch vermogen te vergroten en effectief om te gaan met stress en het ontwikkelen van mededogen voor jezelf en anderen. Enkele voorbeelden zijn:
- schrijven in een dankbaarheidsboekje
- 'nee' zeggen
- tijd vrij maken om na te denken over je gevoelens, ze meer te herkennen, weten hoe je ze moet begrijpen en kunt uitdrukken
- het beoefenen van zelfcompassie
- je bewust zijn van je eigen grenzen
4. Sociale
zelfzorg
Dit wil zeggen dat je in een ondersteunende groep zit en een netwerk van
relaties hebt om je heen, die je vertrouwt en wanneer nodig je ze kan opzoeken.
Zorgzame en ondersteunende mensen om je heen bouwen een gevoel van
verbondenheid op.
Dit kan zijn:
- behoren tot groepen of gemeenschappen buiten het werk
- je verplichtingen nakomen tegenover andere mensen (doen wat je zegt dat je gaat doen)
- om hulp vragen wanneer het nodig is
- nieuwe mensen ontmoeten
- gaan wandelen met familie of vrienden
Dit is het delen van je sterke punten en kwaliteiten, het hebben van duidelijke professionele grenzen en naar je doel leven. Dit kan inhouden dat:
- elke dag op het werk een voedzame lunch eten
- onderhandelen over je behoeften
- het hebben van duidelijke professionele grenzen
- je rollen en verantwoordelijkheden kennen
- het werken aan professionele ontwikkeling
Dit is een georganiseerde, goed onderhouden en overzichtelijke werk-, bedrijfs- en thuisomgeving waarbij propere kleding en schoon vervoer een rol spelen. Zorgen voor afvalvermindering en digitale tijd minimaliseren. Enkele voorbeelden zijn:
- je thuis- of werkomgeving opruimen
- zoveel mogelijk recycleren
- minimaliseren van digitale/online tijd
- opruimen na een maaltijd
- behoud van een schone en veilige leefomgeving
7. Spirituele zelfzorg
Dit is de bundeling van overtuigingen en waarden die belangrijk voor je zijn en je leven aansturen. Dit omvat het nastreven van je hogere doelen en de dingen die je ondersteunen bij het ontwikkelen van je spiritueel bewustzijn. Een voorbeeld kan zijn:
- mediteren
- reflecteren in een dagboek
- vrijwilligerswerk doen
- op een retraite gaan
- wandelen in de natuur
8. Financiële zelfzorg
Dit houdt in dat je verantwoordelijk bent voor je financiën (dat wil zeggen woonlasten, inkomsten, verzekeringen, besparingen, enz.) en dat je een bewuste relatie hebt met geld. Een aantal voorbeelden zijn:
- weten waar je inkomen vandaan komt
- weten waar je kosten zitten en ze op tijd betalen
- je verzekeringen up-to-date houden
- je belastingen tijdig afronden
- verstandig omgaan met en besparen van geld
Een laatste opdracht: je visie op zelfzorg ondersteunt je proces
Opdracht
4: Schrijf jouw
ideale situatie uit op papier.
Dit is een persoonlijke visie waarbij je omschrijft hoe je de ideale invulling
ziet van elk zelfzorggebied. Dit om helderheid te krijgen wat voor jou de
ideale omstandigheden zijn op elk vlak van je leven. Vanuit deze visie kan je
gemakkelijk doelen en prioriteiten kiezen. Het is tevens een houvast om nog
eens vast te nemen wanneer het wat minder gaat of je een terugval hebt. In
deze visie mag je dromen, probeer niet te veel rekening te houden met
dagelijkse beperkingen. Zet jezelf op nummer één! Enkel jijzelf hebt de macht om
je eigen leven te veranderen en te creëren/manifesteren. Dit weliswaar stap
voor stap en dag na dag.
(Bron: maroesjagrabijn.nl - blog 19/05/2019, H. Elrod (2016) Miracle Morning, toolshero.nl/psychologie/wheel-of-life-levenswiel)