Zelfzorg is ...

Bewust omgaan met lichamelijke stress

... je stresssymptomen en negatieve triggers herkennen en hier bewust mee omgaan.
Overprikkeling is stress. Wanneer je teveel mensen ziet, te veel activiteiten heb gepland, een drukke zware werkdag heb gehad, enz. ervaar je lichamelijke klachten/symptomen. Dit zijn lichaamssignalen waar je best kan naar luisteren! Ze geven aan dat je moe bent, overprikkeld bent of over je grens bent gegaan. Wanneer je weet welke activiteiten en symptomen dit zijn, kan je hier bewust op inspelen om goed voor jezelf te zorgen. Wanneer je niet naar je lichaam luistert, kan je chronisch overprikkeld geraken waardoor je continue stress ervaart. Dit kan later leiden tot functioneringsproblemen, een burn-out of andere chronische ziektes. Uit een chronische overprikkeling geraken vraagt tijd en geduld. Dus je kan het best voorkomen.

Stress kan je indelen in drie onderdelen:

• Positieve stress (drive en flow): je zit in een flow en de stress zorgt er voor dat je tot actie komt en een positief resultaat bereikt.
• Acute spanning en overprikkeling: dit ervaar je op het moment zelf na een bepaalde situatie of activiteit.
• Chronische overprikkeling (continu aanwezig): alarmsignalen en disfunctioneren (melt-downsignalen).

Verder ben je er best van bewust dat deze prikkelingssignalen veranderen doorheen de dag met ups-en downs door wat je meemaakt en hoe je je voelt. De ene dag kan je meer prikkels aan dan de andere, dit wil zeggen de ene dag kan je beter met stress omgaan dan de andere. Dit is afhankelijk van de hoeveelheid slaap en rust/ontspanning je neemt, je voeding, wat je meemaakt, je mentale- en emotionele toestand, je omgeving, werk gerelateerde activiteiten, enz. .

Hieronder geef ik de meest voorkomende signalen weer. 

Positieve stress (drive en flow)

Alert – optimale focus – geconcentreerde aandacht – snel denken – efficiënt werken – doelgericht – oplossingsgericht – vlot linken leggen – creatieve associaties maken – wilskracht – motivatie – energie – vrolijk – opgewekt – optimisme – enthousiast – plezier – dynamiek – gevoel van controle – boost in zelfvertrouwen – lichte roes – verlies van tijdsbesef – moeilijk kunnen stoppen - …

 Acute spanning en overprikkeling

Lichamelijk

Warm gezicht – blozen – bleek worden – gonzende, suizende of fluitende oren – prikkelende ogen – trillende oogleden – vlekken zien – wazig zien – duizelig – gevoel flauw te vallen – zwaar hoofd – ijl hoofd – wattenhoofd – mistig hoofd – gonzend hoofd – katergevoel – onwerkelijk gevoel – hoofdpijn – gezichtspijn – buikpijn – buikkrampen – diarree – constipatie – vaak kleine plasjes – knoop in de maag – misselijk – opgeblazen gevoel- oprispingen – braken – droge huid – jeuk – opgetrokken schouders – pijn in schouders, nek of rug – gebalde vuisten – spierkrampen – spierknopen – stijve spieren – rusteloze benen – plots moe – rauwe keel – krop in keel – droge mond – moeite met slikken – kortademig – benauwd gevoel – beklemd gevoel of druk op de borst – geeuwen – zuchten – lucht happen – knarsetanden – kaken klemmen – beven of trillen – gezwollen klieren - zweten – klamme of koude handen – tintelingen – armharen overeind – hartkloppingen – paniekgevoel – moeite met slapen – moeilijk tegen lawaai of licht kunnen - …

Psychisch – emotioneel – cognitief – gedragsmatig

Geen zin om iets te doen – lusteloos – somber – staren – concentratieverlies – vergeetachtig – verstrooid – niet op woorden kunnen komen – weinig geduld – kortaf – snel geïrriteerd – prikkelbaar – frustratie – gedachten gaan te snel – gedachten worden wazig – langzaam denken – niet meer helder denken – steeds hetzelfde overdenken – controle verliezen – dip in zelfvertrouwen – overzicht verliezen – jezelf moeilijk kunnen organiseren – moeilijk relativeren – moeilijk tegen een grapje kunnen – moeite met begrijpen wat je hoort of leest – moeilijk oplossingen kunnen bedenken – rigide – onverklaarbare angsten – onzekerheid – besluiteloosheid – negatieve gedachten – pessimisme – piekeren – zelfkritiek – klagen – je eenzaam voelen – gevoel van onmacht – snel emotioneel – gevoel te willen vluchten – leuke dingen worden een opgave – stiller worden – druk worden – gejaagd – inefficiënt – chaotisch handelen – hangerig – wiebelen en friemelen – moeilijk stil zitten – veel vragen stellen – oogcontact vermijden – niet goed uit woorden geraken – van hak op de tak springen – zinnen niet afmaken – snel praten of ratelen – terugtrekken – ijsberen – snel schrikken – snel boos – vijandig – impulsief – cynische opmerkingen – gebruik verdovende middelen – meer of minder eten – nagelbijten – meer fouten maken – automatische piloot – muggenziften – tics – wondjes open krabben – wenen - … 

Chronische overprikkeling (alarm!)

Migraine – hyperventilatie – rug- en nekaandoeningen – ontstekingen (oog, oor, mond) – snel ziek – ziek bij start verlof – huiduitslag – bij het minste overprikkeld – snel vermoeid – apathie – seksuele desinteresse – menstruatiestoornis – langere tijd slecht slapen – slaapstoornis – hardnekkige cognitieve problemen (bv. Geheugen, concentratie, woordvinding, logisch denken) – absences - dissociatie – ongevallen – paniekstoornis – fobieën – dwanggedachten en -handelingen – depressie – zich verwaarlozen – burn-out – CVS/ME – fibromyalgie – verslavingen – obesitas – hart- en vaatziekten - …

Zelfzorg bij lichamelijke stress is dus luisteren naar jouw stresssignalen bij acute spanning en overprikkeling en dan op de rem duwen door voldoende rust en ontspanning te nemen. Vooral wanneer je chronische overprikkeling ervaart een stap terug zetten en aanpassingen maken in je dagelijks leven. Dit vraagt moed, geduld, acceptatie en flexibiliteit. Het is een zoektocht en een bewustwordingsproces waarvoor je bewust tijd moet maken.
Voor jezelf zorgen is niet altijd makkelijk, maar het is noodzakelijk om gezond te blijven en zich goed te voelen.

Je kan meer info vinden bij mijn infopagina 'BODY' over hoe je stresshormonen kan afvoeren in je dagelijks leven bij lichamelijk stressbeheer.

Opmerking: Je kan ook te weinig prikkels ervaren waardoor je u loom en somber voelt en weinig tot actie komt. Dan is het belangrijk om op de gas te duwen door een fysieke inspanning te doen door bijvoorbeeld te gaan lopen, fietsen, jumping jacks te doen, krachttraining, een sprintje trekken, kauwen op een kauwgom, 10x springen, ter plaatse lopen,... 

(bron: S. Van De Voorde (2021)Van stress naar veerkracht)

De volgende dagen wil ik hier verder op in gaan door je meer te vertellen over triggers en technieken om je energie te bewaren.